Birżebbuġa għadha qed titlob prova li r-riħa tista’ tiġi kkontrollata, erba’ snin wara li r-residenti qajmu l-allarm fl-ewwel ġimgħa tal-fabbrika. L-impjant kien iddisinjat biex jittratta 6,000 tunnellata ta’ skart tat-tonn fis-sena. Il-permess oriġinali tiegħu kien diġà jipprojbixxi rwejjaħ offensivi sinifikanti barra l-konfini tas-sit u jitlob kontrolli ta’ kuljum tar-riħa.

Sa Diċembru 2022, il-gvern qal li l-ERA kienet wettqet 48 spezzjoni fl-impjant, fil-qasam industrijali u fiż-żoni residenzjali — mhux 48 spezzjoni fil-fabbrika biss. Skont il-materjal ipprovdut, fid-9 ta’ Ottubru 2026 l-ERA identifikat irwejjaħ sinifikanti barra s-sit li kienu ġejjin mill-impjant u ħarġet ordni ta’ waqfien ta’ emerġenza. Il-kunsill nieda l-petizzjoni fit-12 ta’ Novembru. Sat-13 ta’ Novembru, l-ordni kienet irrappurtata bħala pendenti, mingħajr konferma pubblika fil-materjal mogħti li l-ERA kienet awtorizzat il-bidu mill-ġdid. Din is-sejba ma tiddeċidix kull ilment mill-2022 ’l hawn.

ERA · 2022 assessment

ERA · IP 00103/22

Komunitajiet oħra lmentaw ukoll

Killybegs, l-Irlanda: riħa kkonfermata f’żona residenzjali

F’Ġunju 2025, resident irrappurta riħa intermittenti ta’ fishmeal. Rapport ta’ inċident tal-operatur, ippubblikat mill-EPA Irlandiża, jirreġistra li r-riħa ġiet ikkonfermata f’żona residenzjali fil-punent tas-sit. L-operatur ressaq ’il quddiem il-manutenzjoni tat-tagħmir għat-tindif tal-arja u qal li l-produzzjoni kienet se tieqaf sas-26 ta’ Ġunju. Dan kien rispons tal-operatur, mhux għeluq ordnat mir-regolatur.

Ireland EPA · June 2025

Puerto Montt, iċ-Ċilì: ilmenti u każ li għadu għaddej

Il-fajl tar-regolatur jelenka erba’ ilmenti bejn l-2020 u l-2023 dwar impjant tal-fishmeal. Persuna rrappurtat li kienet ixxomm ir-riħa ġewwa darha, filgħodu u mal-għabex. F’Ottubru 2026, ir-regolatur Ċilen ressaq akkużi dwar allegati nuqqasijiet fil-ġbir u l-kontroll tal-irwejjaħ fl-impjant tal-fishmeal u taż-żejt tal-ħut. Il-każ għadu għaddej; dawn mhumiex sejbiet finali.

Chile · SMA

Fuglafjørður, il-Gżejjer Faroe: investiment fit-tindif tal-arja

Bakkafrost irrikonoxxiet li l-irwejjaħ mill-faċilità tagħha tal-għalf tal-baħar kienu jaffettwaw il-komunità tal-madwar u rrappurtat investiment ta’ 50 miljun krona Daniża f’sistema ġdida għat-tindif tal-arja. Skont il-materjal ipprovdut, ir-rapport annwali tal-2025 qal li r-rispons inizjali tar-residenti indika titjib wara li s-sistema bdiet taħdem. Din hija l-verżjoni tal-kumpanija, mhux prova indipendenti li l-problema ġiet solvuta. Il-link mogħti huwa għal rapport sommarju tal-2024, għalhekk ma jivverifikax waħdu d-dikjarazzjoni attribwita lill-2025.

Bakkafrost · 2024 summary report

Problema industrijali rikonoxxuta

Il-Kummissjoni Ewropea adottat limiti speċifiċi għas-settur dwar l-emissjonijiet tar-riħa fl-2023, inkluż għall-produzzjoni tal-fishmeal u taż-żejt tal-ħut. Ir-riħa hija għalhekk problema industrijali rikonoxxuta, mhux xi ħaġa li r-residenti għandhom sempliċement jaċċettaw. Malta ma kellhiex għalfejn tistenna dawn l-istandards aktar ġodda: il-permess ta’ Ħal Far diġà kellu kundizzjoni dwar ir-riħa barra s-sit fl-2022.

Il-Kummissjoni Ewropea · Deċiżjoni 2023/2749

Min se jiċċekkja l-arja fejn jgħixu n-nies?

Malta bniet fabbrika biex iżżomm l-iskart tat-tonn barra mill-baħar. Birżebbuġa ilha erba’ snin tistaqsi x’qed isir biex ir-riħa tinżamm barra mit-toroq tagħha. Jekk l-impjant jitħalla jerġa’ jibda, min se jiċċekkja l-arja fejn jgħixu n-nies, fil-ħinijiet meta rrappurtaw ir-riħa, u s-sejbiet se jkunu pubbliċi?
ERA · Approvazzjoni tal-permess

Ibbażat fuq il-materjal u s-sorsi pprovduti, kif irrappurtati sat-13 ta’ Novembru 2026. Każijiet minn pajjiżi oħra ma jistabbilixxux responsabbiltà legali f’Malta.

Aqra l-petizzjoni tagħna